Mediacja w postępowaniu cywilnym i w sprawach z zakresu prawa pracy
Dlaczego warto?
- Mediacja stwarza stronom szansę na szybkie, tanie i ostateczne
rozwiązanie ich sporu w formie polubownego porozumienia - Mediacja pozwala także na utrzymanie wzajemnych relacji
- Mediacja umożliwia zachowanie korzystnego wizerunku
- Mediacja sprzyja obniżeniu poziomu negatywnych emocji oraz zrozumieniu
potrzeb własnych i drugiej strony a przez to zmniejsza obciążenia psychiczne
Czym jest mediacja?
MEDIACJA umożliwia ugodowe zakończenie sporu powstałego między stronami. W jej trakcie strony, w obecności mediatora, przedstawiają swoje stanowiska oraz wypracowują rozwiązanie sporu. Mediacja możliwa jest tylko w sprawach, w których prawo dopuszcza zawarcie ugody, np. w sprawach o:
- zapłatę
- dział spadku
- zniesienie współwłasności
- zadośćuczynienie
MEDIACJA nie jest dopuszczalna w sprawach m.in. o: stwierdzenie nabycia spadku i ubezwłasnowolnienie. Mediacja nie jest także możliwa w postępowaniu nakazowym i upominawczym. MEDIACJA jest dobrowolna. Biorą w niej udział strony sporu oraz wskazane przez nich osoby (np. pełnomocnicy), ale za zgodą obu stron i mediatora. Mediacja nie może być przeprowadzona, jeżeli którakolwiek ze stron odmówi w niej udziału lub cofnie wyrażona zgodę.
MEDIACJA przynosi korzyść:
- powodowi pozwala na szybkie rozstrzygnięcie jego sprawy
- pozwanemu, który może wynegocjować korzystne dla siebie warunki
Ponadto, zawierając ugodę, obie strony mogą zaoszczędzić koszty postępowania sądowego. Jeżeli w procesie sądowym nie dojdzie do zawarcia ugody. koszty poniesie co do zasady strona przegrywająca.
MEDIACJA może zostać przeprowadzona zarówno przed wniesieniem sprawy do sadu, jak i w trakcie postępowania sądowego. Co ważne, wszczęcie mediacji przerywa bieg terminu przedawnienia roszczenia.
Kim jest mediator?
MEDIATOR jest osobą kompetentną i fachową, posiadającą umiejętności pro-wadzenia mediacji w sprawach cywilnych. Mediator pomaga stronom określić sporne zagadnienia oraz wypracować satysfakcjonujące obie strony rozwiązanie. Strony w umowie o mediację mogą wskazać konkretnego mediatora lub sposób jego wyboru. Jeżeli strony do mediacji kieruje sąd, to on wskaże mediatora (z listy stałych mediatorów). Strony mogą jednak wybrać inną osobę. Mediator tylko z ważnych powodów może odmówić prowadzenia mediacji między stronami, które się do niego zgłoszą, bądź zostaną skierowane przez sąd. Mediator dba o równe traktowanie stron. Powinien czuwać nad tym, aby strony traktowały się nawzajem z szacunkiem i godnością. W przypadku wątpliwości co do bezstronności można zwrócić się o jego zmianę. Listy stałych mediatorów prowadzą organizacje pozarządowe w zakresie swoich zadań statutowych oraz uczelnie, mogą one także tworzyć ośrodki mediacyjne. Listy zawierające nazwiska mediatorów znajdują się w każdym sądzie okręgowym.
MEDIATOR pomagając stronom w rozmowie na temat sporu i w wypracowaniu przez nie rozwiązania powinien zachować bezstronność, i być neutralnym.
Przebieg mediacji jest poufny.
Mediator:
- jest zobowiązany zachować w tajemnicy wszystko, o czym dowiedział się podczas prowadzenia mediacji
- nie może być przesłuchany jako świadek w sprawie, w której prowadził mediację, chyba że strony zwolnią go z obowiązku zachowania tajemnicy
- może – będąc upoważniony przez sąd na wniosek stron – zapoznać się z aktami sprawy
Strony mogą rozpocząć mediację, jeżeli:
- powstat między nimi spór, a wcześniej została zawarta umowa o mediację lub
- jedna ze stron wystąpiła do mediatora z wnioskiem o mediację, a druga strona wyraziła na mediację zgodę lub
- zostaną skierowane do mediacji przez sąd
Umowa o mediację powinna określać przedmiot mediacji i osobę mediatora. We wniosku o mediację należy oznaczyć: strony, żądanie i okoliczności, które je uzasadniają, a także należy go podpisać i dołączyć spis załączników (w tym umowę o mediację, jeśli została zawarta).
Sąd z własnej inicjatywy może skierować strony do mediacji wyłącznie jeden raz. Jeżeli nie przyniosła ona rezultatów, strony mogą samodzielnie zainicjować kolejną mediację przez wystąpienie z wnioskiem o jej przeprowadzenie.
Ile trwa mediacja?
Sąd, kierując strony do mediacji, określi czas jej trwania na okres do jednego miesiąca. Termin ten może zostać przedłużony tylko na wniosek stron.
Jak przebiega mediacja?
- mediator niezwłocznie kontaktuje się ze stronami w celu ustalenia dogod-nego terminu i miejsca posiedzenia mediacyjnego (nie może to być budynek sądu, siedziba albo mieszkanie stron)
- posiedzenie mediacyjne nie musi się odbyć, jeśli strony lub jedna z nich tego nie chce, wówczas mediator spotka się kolejno, indywidualnie z każdą ze stron i będzie pośredniczył w rozmowie między nimi
- z przebiegu mediacji mediator sporządzi protokół. Jeżeli strony zawarły ugodę, zostanie ona wpisana do protokołu lub do niego dołączona. Mediator niezwłocznie po zakończeniu mediacji przekazuje protokół do właściwego sądu oraz doręcza jego odpis stronom
Co to jest ugoda?
- To umowa zawarta między stronami sporu (konfliktu), w której określone są wzajemne prawa i obowiązki stron. W ugodziemożna określić m.in.:
- w jakim terminie zostanie spłacony dług
- jaka będzie wysokość rat czy też odsetek
- sposób podziału rzeczy, która wcześniej była współwłasnością stron
- zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowego (w tym koszty mediacji)
Należy pamiętać, że treść ugody muszą zaakceptować obie strony!
Strony nie mają obowiązku zawierania ugody podczas mediacji. Jeżeli nie dojdzie do zawarcia ugody, nie są związane propozycjami wzajemnych ustępstw, czy oświadczeniami składanymi przed mediatorem i nie mogą się na nie powoływać przed sądem. Strony mogą nadal dochodzić swoich praw w postępowaniu sądowym.
Czy można egzekwować ugodę w krajach UE?
Ugody sądowe zawierane w większości spraw cywilnych (np. o zapłatę). które zostały już zatwierdzone przez sąd, mogą być przez sąd, na wniosek wierzyciela, opatrzone zaświadczeniem Europejskiego Tytułu Egzekucyjnego. Dzięki temu możliwe będzie wyegzekwowanie zawartej ugody za granicą bez konieczności powtarzania postępowania sądowego.
Czy ugodę zatwierdza sąd?
Jeżeli strony zawarły ugodę, zostaje ona dołączona do protokołu. Mediator informuje strony, że przez podpisanie ugody wyrażają zgodę na wystąpienie do sądu z wnioskiem o jej zatwierdzenie. Mediator przekazuje protokół wraz z ugodą do właściwego sądu oraz doręcza stronom odpis protokołu. Sąd niezwłocznie przeprowadza postępowanie, co do zatwierdzenia lub nadania klauzuli wykonalności dla ugody zawartej przed mediatorem. Sąd odmówi za-twierdzenia ugody lub nadania jej klauzuli wykonalności w całości lub w części, gdy ugoda jest:
- sprzeczna z prawem lub zasadami współżycia społecznego
- zmierza do obejścia prawa
- niezrozumiała lub zawiera sprzeczności
- sprzeczna ze słusznym interesem pracownika
Ugoda zawarta przed mediatorem, którą sąd zatwierdził przez nadanie jej klauzuli wykonalności, jest tytułem wykonawczym w rozumieniu przepisów o egzekucji.
Jakie są koszty mediacji?
Koszty mediacji ponoszą strony. Są one zazwyczaj ponoszone po połowie, chyba że strony ustalą inny sposób rozliczeń. W postępowaniu mediacyjnym, do którego doszło na podstawie postanowienia sądu wysokość wynagrodzenia mediatora w sporach niemajątkowych wynosi 150 zł za pierwsze posiedzenie mediacyjne, a za każde następne posiedzenie – 100 zł. Jeśli postępowanie dotyczy praw majątkowych, wynagrodzenie mediatora wynosi 1% wartości przedmiotu sporu (nie mniej niż 150 zł i nie więcej niż 2.000 zł). Mediator ma także prawo do zwrotu wydatków związanych z prowadzeniem mediacji (np. koszty korespondencji, telefonów). Do kosztów mediacji dolicza się też podatek VAT.
Jeśli dojdzie do zawarcia ugody, która jest wynikiem mediacji, strona otrzyma zwrot 75% opłaty sądowej, którą zapłaciła wnosząc sprawę do sądu.
W przypadku mediacji, do której doszło nie na podstawie postanowienia sądu, wysokość wynagrodzenia mediatora i zwrot jego wydatków wynikają z cennika ośrodka mediacyjnego lub strony uzgadniają je razem z mediatorem przed rozpoczęciem mediacji. Od ponoszenia kosztów mediacji strona nie może zostać zwolniona, nawet jeśli korzysta ze zwolnienia od kosztów sądowych.
Podstawa prawna:
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 czerwca 2016 r. w sprawie wysokości wynagrodzenia i podlegających zwrotowi wydatków mediatora w postępowaniu cywilnym
Mediacja | Zamiast budować mur przystąp do mediacji
Źródło broszura informacyjna Ministerstwa Sprawiedliwości. Więcej informacji na temat mediacji można dowiedzieć się ze strony:
ms.gov.pl/pl/dzialalnosc/mediacje
